Abro a reflexión coa reproducción dun cadro de Gabriel Ruiz de Zugadi (Xefe de Máquinas na Mariña Mercante) obtida en http://www.buques.org/GRZ/GRZ-35.htm .Foi en toda a Ría de Muros e Noia, na segunda metade do século XX, a mariña mercante a profesión máis destacada, en términos de personal ocupado.
Resulta lamentable o pouco estudiado e o pouco interés que se ten mostrado por verter luz sobre un aspecto tan relevante da nosa vida social e económica, aínda cando a explicación se atopa na reconversión dos anos 80 que precipitou que fose desaparecendo ata un nivel meramente testemuñal a respecto do que foi.
Dado que descoñezo análises rigorosas as que poder remitirme, un recurso que si podo compartir con todas e todos vós son as fontes orais, para transmitirvos a importancia desta actividade na nosa Ría.
Foto de Evaristo Mayo: Pailebote atracando no Porto do Freixo.Un veciño e amigo de Carnota, mariño mercante retirado que traballou nos noruegueses e desempeñou tarefas de representación sindical, comentoume que un estudo estatístico pormenorizado realizado pola administración norueguesa en colaboración cos sindicatos do sector daquel país, entre os que se contaba do que el era delegado sindical, contiña un dato ben curioso e significativo.
As entidades de poboación de toda Europa Occidental, con maior porcentaxe de ocupados na mariña mercante sobre o total de poboación activa eran Esteiro (na Ría de Muros e Noia) e Palmeira (na Ría de Arousa). O dato non o podemos contrastar, mais en todo caso asegúrovos amigos e amigas que as miñas vivencias esteirás da infancia, como fillo e neto de mariño mercante, corroboran esta información.
Foto de Evaristo Mayo: barcos fondeados no FreixoAh¡¡,insisto, esto era así a principios dos anos 80 porque despois da revonversión feroz que viviron as mariñas mercantes civís de toda Europa obviamente cambiou esto radicalmente.
Mais, en todo caso podémonos preguntar o motivo do elevado peso relativo dos mariños mercantes na poboación activa da Ría de Muros e Noia de hai apenas tres décadas.
Por qué?
Unha explicación, a que está no ámbito popular máis extendida, fai fincapé na ausencia de oportunidades laborais nunha zona desindustrializada, mais esta é unha tese e mesmo un plantexamento sociolóxico vixente, que efectivamente explica a emigración no seu conxunto ao longo cando menos desde o século XIX e mesmo ata a actualidade.
O mariño mercante non deixa de ser un emigrante, e con esta consideración podemos atopar unha explicación parcial. Ainda que a cuestión é atopar algún motivo á proclividade ao traballo na mariña mercante na Ría de Muros e Noia, nuns parámetros distintos a un proceso enmarcado nos procesos migratorios que tanta relevancia teñen na historia moderna de Galicia.
Como normalmente me pasa, perdinme nos prolegómenos, pero en todo caso ao que quero chegar é a que me parece adecuado como explicación o seguinte:
Foto de Evaristo Mayo: no espigón do Peirao do Freixo.Con base na Ría de Muros e Noia houbo compañías mercantes dedicadas ao cabotaxe desde o Mediterraneo ata as Illas Británicas e por suposto tamén no transporte interior da Ría . Foi no período histórico no que o transporte de mercadorías no mundo occidental se realizaba principalmente por mar e con propulsión a vela, e a importancia desa actividade de carácter endóxeno inducíu a conformación dentro dos traballadores do mar dun sector adicado ao transporte de mercadorías, á mariña mercante en definitiva. Esto favoreceu o desenvolvemento dun segmento profesional de elevada cualificación e mesmo prestixio social.
Coa transformación da mariña mercante europea articulada arredor de grandes compañías navieiras transoceánicas e de ámbito mundial, a demanda de man de obra cualificada que esto supuxo nos anos 50 situou nunha situación ventaxosa aos membros das tripulacións de pailebotes, goletas, galeóns, quechemaríns, balandros e demáis flota incluidas lanchas xeiteiras (de embarcacións que actualmente consideramos tradicionais) que configuraban un sólido sector profesional, con suficiente peso no conxunto da sociedade como para que se constituise un espacio de socialización de actitudes, aptitudes e coñecementos socialmente prestixiados e transmitidos de forma sistémica.
Así foi como se sentaron as bases e se abríu o camiño ao traballo na mariña mercante no ámbito internacional, desde os anos 50 ata os oitenta do século XX para os traballadores do mar da Ría de Muros e Noia que como resulta evidente, perseguían baixo un criterio de racionalidade no mercado laboral unha elevada remuneración ao traballo en términos relativos a outras opcións.
Non deixa de ser unha opinión, que opinades vós?.
Agradecementos: Toño Mosquera, membro do Grupo de Cultura Mariñeira da Asociación Cultural O Xeito.
Posts
